Paneel van een blaasbalg

Meer informatie aanvragen
Prijs op aanvraag

Wereldwijde verzending mogelijk

Herkomst
Noord-Nederland
Periode
Ca. 1600
Materiaal
Eikenhout met originele polychromie
Afmetingen
27 x 34 cm

Vragen over dit object?

Kies een van de onderstaande contactmogelijkheden:

Omschrijving

Dit eikenhouten gestoken reliëf met de originele polychromie verbeeldt de legende van Sint Christoffel en was onderdeel van een blaasbalg. Blaasbalgen werden gebruikt om het haardvuur aan te wakkeren en hingen vaak zichtbaar tegen de muur naast de haard. Dit maakte de blaasbalg tot een decoratief element, als het ware een in hout weergegeven schilderijtje. De blaasbalg bestaat uit twee stevige peervormige delen met daartussen een flexibele leren zak. Door een ventiel aan de achterkant wordt lucht aangezogen, door een ijzeren of bronzen tuit aan de voorkant wordt deze uitgeblazen. Zo werd het vuur van genoeg zuurstof voorzien.

Over Sint Christoffel doen verschillende legendes en verhalen de ronde, het verhaal wat hier is verbeeld gaat over Christoffel als de Christusdrager, zoals opgetekend in het 13e-eeuwse boek Legenda Aurea. Die legende begint bij Reprobus, een Kanaänitische reus van 2,3 meter, die op een dag bedenkt dat hij zich ten dienste wil stellen aan het allerhoogste gezag. Hij gaat daarop in dienst bij de koning, maar komt er al snel achter dat keizer meer macht heeft dan de koning. Hij gaat daarop bij de keizer in dienst, maar de keizer blijkt bang te zijn voor de duivel, en is dus niet de machtigste. Reprobus biedt dan zijn diensten aan de duivel aan. De duivel blijkt op zijn beurt bang voor God te zijn, en Reprobus besluit dat hij zich in dienst van God zal stellen. Hij komt een kluizenaar tegen, aan wie hij vraagt hoe hij God precies moet dienen en de kluizenaar antwoordt hem dat hij, omdat hij zo groot en sterk is, God kan dienen door mensen te helpen een gevaarlijke en diepe rivier over te steken door ze op zijn rug door het water te dragen. Christoffel stemt hiermee in en zet zich geduldig aan zijn taak. Op een zekere dag, jaren later, moet hij een klein kind op zijn schouders de rivier over tillen. Het kind wordt opeens steeds zwaarder en zwaarder, en de rivier wilder en hoger, zodat Christoffel alleen met grote moeite de overkant kan bereiken. Daar zegt hij tegen het kind: ‘Je bracht mij in groot gevaar. Ik denk dat zelfs de hele wereld niet zo zwaar op mijn schouders kon zijn als jij was.’ Het kind openbaart zich als Christus zelf en zegt: ‘Je had niet alleen de hele wereld op je schouders, maar Hem die de wereld maakte. Ik ben Christus, je koning, die je diende met dit werk.’ Reprobus wordt daarop gedoopt in de rivier, en ontvangt zijn doopnaam Christoffel, in het Grieks ‘Christusdrager’.   Op het reliëf is het hoogtepunt van dit verhaal afgebeeld: de reus Reprobus staat met zijn staf in een woeste rivier, met het kind op zijn schouders en met één voet op de veilige kant. Het kind heeft een rijksappel vast; symbool voor de woorden die hij daarna spreekt waaruit duidelijk wordt dat Christoffel de last van de hele wereld en Christus zelf gedragen heeft. Aan de beide kanten van de rivier staan mensen in ongeloof te kijken, en zijn de contouren van een ommuurde stad zichtbaar.   In de loop van de tijd wordt Christoffel patroonheilige van de reizigers en pelgrims, die hij, net als bij de mensen die hij de gevaarlijke rivier over hielp, beschermt tegen gevaar en ongeluk op reis. Daarnaast is hij ook van de veertien Rooms-Katholieke heiligen die de ‘Noodhelpers’  of ‘Veertien Heilige Helpers’ worden genoemd, heiligen die voornamelijk helpen bij ziekten en aandoeningen. Sint Christoffel beschermt in het bijzonder tegen de pest. Ook staat er in de Legenda Aurea geschreven dat iedereen die Christoffel ziet, die dag door geen zwakheid wordt overvallen en niet zal sterven. Daarom is Christoffel één van de meest verbeelde heiligen en is het niet verwonderlijk dat zijn afbeelding op een blaasbalg staat, een vaak gebruikt en zichtbaar voorwerp in het huis. Zijn afbeelding gaf de bewoners bescherming en zekerheid dat hen niets zou overkomen, zolang ze dagelijks een blik op hem wierpen.

Legal


Site by Artimin