Ivoren contrefait

Meer informatie aanvragen
Prijs op aanvraag

Wereldwijde verzending mogelijk

Herkomst
Spa, België
Periode
17e eeuw
Materiaal
Ivoor, gedeeltelijk gepolychromeerd
Hoogte
43.7 cm
Literatuur

J. Connors, 'Ars Tornandi: Baroque Architecture and the Lathe' Journal of the Warburg and Courtauld Institutes, LIII, 1990, pp. 217 - 236.
W. Koeppe, Making Marvels, Science and Splendor at the courts of Europe, New York 2020, p. 139, 140.
J. de Limbourg, Nouveaux amusemens des eaux de Spa, 1763, p. 381, 382.
E. v. Philippovich, Elfenbein, München 1982, p. 417, cat. no. 368.
K. Maurice, Der drechselnde Souverän, Zurich 1985, p. 111, cat. no. 119.
E. Schmidt & M. Sfameli (ed.), Diafane Passioni Avori barocchi dalle corti europee, Florence 2013, cat. no.17.
D. Syndram & A. Scherner (ed.) Princely Splendour: the Dresden Court, 1580-1620, Dresden 2004, p. 197, no. 91.
A. Vanautgaerden (ed.), Anatomie des Vanités, Brussel 2008, p. 92.

Musea

Tentoongesteld in: Brussel, Musée Maison d'Erasme, Anatomie des Vanités, 2008.
Een sterk overeenkomend ivoren contrefait, toegeschreven aan Lambert Xhrouet, is in de collectie van het Bayerisches Nationalmuseum, München (inv. no. R. 4781).

Provenance

Anthony Embden, Parijs, 1990

Vragen over dit object?

Kies een van de onderstaande contactmogelijkheden:

Omschrijving

Dit buitengewone en schitterende ivoren contrefait bestaat uit een fijn gedraaide steel met meerdere holle sferen met daarin verschillende inwendig geslepen delen. Deze decoratieve sferen, die allemaal van elkaar verschillen, behoorden tot de moeilijkst te beheersen vormen; door een kleine opening werd het dunne ivoor van binnenuit gesneden en gedraaid, een delicaat en complex proces. De bol in het midden van de contrefait heeft dunne staafjes die door weerszijden van de bol steken. Dit mechanisme maakt het mogelijk het binnenste compartiment te openen en te sluiten, waarin zich een geschilderd miniatuurportret van een edelman bevindt. De contrefait werd gemaakt uit één enkel stuk ivoor en vereiste niet alleen een vaste hand, maar ook een intellectuele benadering van het ontwerp en een perfect gekalibreerde draaibank. Er is een sterk overeenkomend ivoren contrefait in de collectie van het Bayerisches Nationalmuseum in München, gesigneerd en gedateerd: 'FAIT PAR L:XHROUUET A SPA 1746'. Deze Lambert Xhrouet was een virtuoos ambachtsman, designer en leverancier van gespecialiseerde draaibanken. Hij onderwees de kunst van het ivoor draaien aan verschillende Europese edellieden, waaronder keizer Francis I aan het hof van Wenen in 1748, Louis Philippe I de Bourbon, de graaf van Orléans in Parijs, de graaf van Lorraine, en Frederick II, Markgraaf van Brandenburg - Bayreuth. Op basis van de overeenkomsten tussen deze contrefait en het ornament in de collectie van het Bayerisches Nationalmuseum, is het aannemelijk dat de objecten van de zelfde hand zijn, en toegeschreven kunnen worden aan Lambert Xhrouet.

In de zestiende en zeventiende eeuw was het draaien van ivoor een nobele hobby, beoefend door Europese adel, prinsen en koningen. Het draaien van ivoor, met behulp van een mechanisch aangedreven draaibank, werd gezien als een gepast en deugdelijk tijdverdrijf, waarbij de beoefenaar getraind werd in precisie en concentratie, en tegelijkertijd fascinerende objecten vervaardigde. Vaak werden deze meesterstukken als (diplomatieke) gift gebruikt en vonden ze een plek in kunstkamers. Ambachtslieden die gespecialiseerd waren in het draaien van hout en ivoor fungeerde als leraar voor de adel, en verbleven vaak op het hof. Het draaien gebeurde op mechanische wijze met een draaibank: een stuk ivoor werd vastgezet in de draaibank, die het object in twee of drie richtingen tegelijkertijd kon laten bewegen. De maker nam een scherpe pen of voorwerp, en hield deze tegen het draaiende ivoor. Door de verschillende bewegingen en richtingen van het mechaniek kon de maker het object vormen zoals gewenst. Daarbij was het vakmanschap van de maker, en met name zijn of haar geometrische en ruimtelijke inzicht, vaste hand en precies, bepalend voor de complexiteit en verfijning van het eindproduct. Het mechaniek van de draaibank, wat naar voorkeur aangepast worden, maakt deze uitzonderlijke gedraaide voorwerpen de eerste voorbeelden van ‘machine-generated art’. 

Een gravure in Doppelmayer's Historisches Nachricht van 1730 beschrijft een contrefait van soortgelijke vorm met dezelfde bol met intern scharnierend openingsmechanisme van Lorenz Zick (zie K. Maurice, 1985, cat. no. 119). Een andere contrefait van vergelijkbare vorm, met een portret van keizerin Maria Theresia, bevindt zich in de collectie van het klooster Kremsmünster (zie E. Philippovich, 1982, cat. no. 368).  

Cites nr: 4890020972535

Legal


Site by Artimin