Toegeschreven aan Ambrosius Francken I (ca. 1544-1618), 'De legende van St. Joris en de Draak'

Meer informatie aanvragen
Prijs op aanvraag

Wereldwijde verzending mogelijk

Herkomst
Antwerpen
Periode
Ca. 1590
Materiaal
Olie op doek
Afmetingen
139.8 x 242.3 cm
Provenance

Nederlandse kunstmarkt
Particuliere verzameling

Vragen over dit object?

Kies een van de onderstaande contactmogelijkheden:

Omschrijving

Op een groot doek wordt een episode uit de legende van Joris en de Draak verbeeld. Deze episode is weinig verbeeld in de kunst. Traditioneel wordt Joris afgebeeld met de draak die hij volgens de overlevering heeft gedood . De verbeelding van Joris en de draak was populair in de middeleeuwen en daarna omdat men de draak als symbool van het heidendom zag. Het verslaan van de draak symboliseert de bekering van een heidens land of stad tot het christendom.

Omdat het oorspronkelijke verhaal verloren is gegaan, werden mythen uit de Oudheid in het verhaal geïntegreerd. Zo heeft het verhaal ook overeenkomsten met Perseus. In de Legenda aurea uit de 13e eeuw wordt het verhaal voor het eerst in de huidige vorm beschreven. Hier speelt het zich af in Silena in Libië. Andere bronnen noemen Beiroet.

De stad werd door een draak getiranniseerd. Dagelijks verslond hij twee schapen, die hem geofferd werden, zodat hij zich rustig zou houden. Toen de laatste schapen op deze manier verdwenen waren, eiste de draak mensenoffers. Hierbij viel het lot ook op de dochter van de koning. In bruidskleren trad zij haar dood tegemoet. Maar Joris viel de draak met een lans aan en verwondde het gedrocht. Hij beloofde de koning en het volk dat hij het ondier zou doden als iedereen zich door hem zou laten dopen. Toen koning en volk akkoord gingen doodde hij de draak en op die dag lieten 15.000 mensen zich dopen.  

De verering van Sint Joris kende een aanzienlijk succes en zijn faam reikte tot in alle delen van de Westerse wereld. Hij werd het embleem van landen en gebieden in Europa, zoals Engeland, Portugal, Catalonië en Aragon. Sint Joris is een multi-inzetbare figuur die ook de beschermheilige was van verschillende gildes, allerlei ordes en verschillende Europese steden die onder zijn bescherming werden geplaatst. Daaruit zijn talrijke afbeeldingen ontstaan die bewaard zijn in de grootste Europese Musea.

Deze voorstelling die in feite voorafgaat aan het moment dat Joris de draak daadwerkelijk verslaat, het dramatische moment waarop het lot beslist dat de dochter van de koning aan de draak moet worden geofferd is echter zelden verbeeld.  

Het schilderij is te plaatsen in de traditie van grootfigurige stukken in Antwerpen omstreeks 1590.   De toeschrijving aan Ambrosius Francken I is gebaseerd op de  grote stilistische overeenkomsten met prenten en tekeningen van zijn hand. (zie afbeelding onder). De grote figuren met lange gewaden en de gezichtsexpressie van velen zijn treffend. De wijze waarop de architectuur op de achtergrond is geïncorporeerd in het geheel is zeer overeenkomstig.   Francken, afkomstig uit Herentals uit de buurt van Antwerpen. Hij was een belangrijk lid van de kunstenaarsfamilie Francken. Hij leerde het vak van zijn vader en van Frans Floris. Onder zijn latere leerlingen was zijn neef Hieronymus.  De Italiaanse invloed op onderwerp en schilderij is ontegenzeggelijk verbonden met het schilderij de triomf van Joris van Vittore Carpaccio in Venetië. Ook hier is een minder vaak uitgebeelde episode uit de legende van Joris verbeeld waarbij grote figuren op een immens doek de voorstelling verbeelden.  Aangezien aangenomen wordt dat Ambrosius een reis naar Italië heeft gemaakt is deze invloed niet verassend.

Het schilderij kan niet los gezien worden van de grootschalige wandtapijtproductie in de zuidelijke Nederlanden. Het past gezien het formaat en de soort afbeelding in de traditie van het verbeelden van cycli van verhalen.  Omstreeks 1575 schilderde Michiel Coxie voor het Antwerpse schuttersgilde ‘de Jonge Voetboog’een groot aan St Joris gewijde triptiek, die bestemd was voor de gildekapel in de Onze Lieve Vrouwekerk.  Deze triptiek met is een voorbeeld van een opdracht door een gilde voor een thematische voorstelling van Joris.  Over het algemeen kan gesteld worden dat de gilden zorgden voor een continue opdrachtenstroom van schilderijen gewijd aan St Joris . De drakendoder was de favoriete beschermheilige en naamgever van diverse schuttersgilden. Zij wensten in hun kapellen, maar ook in hun gildenhuizen voorstellingen van Joris die de draak verslaat.  Juist deze heroïsche daad werd uiteraard vaak verbeeld. Maar in dit licht moet ook het onderhavige schilderij worden beschouwd dat gezien de afmetingen niet voor een private woning zal zijn vervaardigd. In een cyclus met schilderijen van Joris en de draak zal ook de voorafgaande episode in een Gildekamer niet misstaan hebben.   Gilles Coignet schilderde in 1581 een intrigerend paneel voor de gildekamer van de Jonge voetboog. Het op Venetiaanse voorbeelden geïnspireerde grote schilderij is opvallend door de naakte prinses, meestal is zij namelijk gekleed in huwelijkskleren.  Het geeft aan dat dit gilde openstond voor experimenten en het is dan ook niet ondenkbaar dat het hier beschreven schilderij met de episode van de koningsdochter uit de legende van St Joris is ontstaan voor een gildekamer als die van de Jonge voetboog in Antwerpen.

Legal


Site by Artimin